Op zoek naar het wezen der dingen

Formeel, evenwichtig, helder en tektonisch zijn de meest opvallende eigenschappen die als een rode draad door het werk van Jane Leeuwenburgh (1936) heen lopen. De aan de Rotterdamse Kunstacademie geschoolde Hoeksche Waardse leerde figuratief driedimensionaal vormgeven naar natuurlijk model. Van kind af aan werd zij geïntrigeerd door de meetkundige principes die aan de universele natuurwetten ten grondslag liggen. Haar gehele oeuvre weerspiegelt die zoektocht naar de wetten van het universum. Daarbij liet zij het afbeelden van de waarneembare werkelijkheid goeddeels achter zich. Door vormen terug te brengen tot geometrische elementen en deze in steeds wisselende onderlinge samenhang te ordenen, probeert Jane te ontsnappen aan bijzaken en wanorde en door te dringen tot de volmaakte oervorm met absolute universele geldigheid.

Jane vertaalt het universum met gebruikmaking van minimale middelen, elementaire meetkunde en primaire kleuren en met een feilloos oog voor vorm en verhouding. Haar moderne, geometrisch abstracte manier van werken is evenwel klassiek georiënteerd door de toepassing van vaste modulematen en het symmetrisch opbouwen of afbreken en delen (symmetria) in zuivere verhoudingen (proportio). Het is niet toevallig dat in de klassieke architectuur spiegelbeeldig aan elkaar op het middelpunt of op de middenas geconcentreerde rechthoekige, vierkante, driehoekige en piramidale volumes een sacrale betekenis hebben, waardoor deze meetkundige vormen van oudsher symbool staan voor eeuwigheidswaarde. Zoals bij een ‘echte classicist’ is kleur voor Jane ondergeschikt aan vorm en lijn. De keuze voor krachtige, heldere onversneden kleuren is dan ook rationeel en wordt alleen toegepast als de essentie van het werk erdoor wordt versterkt.

Door vernuftig bedachte composities, gevarieerde ritmische structuren, technische veelzijdigheid en onverwacht materiaalgebruik weet Leeuwenburgh op eigenhandige en eigentijdse wijze steeds opnieuw verrassing en spanning in haar werk te leggen. Zij werkt graag met dualistische begrippen: opbouwen – afbreken, vermenigvuldigen – delen, massa – volume, links – rechts, positief – negatief, convex – concaaf, begrensd – onbegrensd, licht – donker, glanzend – mat, plus en min, waarmee zij maximaal effect van spanning en contrast binnen harmonieuze eenheid weet te bereiken. Technisch is zij een perfectioniste die alle persoonlijke sporen van bewerking zorgvuldig uitwist, waardoor ook in de techniek en textuur van haar beelden en objecten naar universele volmaaktheid wordt gestreefd.
Jane Leeuwenburgh is lid van de Nederlandse Kring van Beeldhouwers.

Tekst: Willy Spaan